پلتفرم Mon Master
راهنمای کامل اپلای مستر در فرانسه از طریق monmaster.gouv.fr
۰. Mon Master در یک نگاه
تقریبا تمام مسترهای دولتی فرانسه (Diplôme national de master) از طریق پلتفرم Mon Master به آدرس دانشجو می‌گیرند. این پلتفرم خودش تصمیم‌گیرنده نیست؛ فقط یک پل مرکزی بین شما و همه‌ی دانشگاه‌ها است.
یک حساب کاربری برای همه‌ی دانشگاه‌ها و مسترها
تقویم یکسان برای ثبت‌نام، بررسی و اعلام نتایج
مدیریت هوشمند ظرفیت‌ها (وقتی کسی پذیرش را رد کند، نفر بعدی در صف جای او را می‌گیرد)
۱. چه کسانی می‌توانند از Mon Master استفاده کنند؟
هر کسی که Bac+3 دارد (لیسانس سه‌ساله) یا ترم آخر لیسانس است و تا شروع مستر مدرکش را می‌گیرد، می‌تواند از Mon Master اپلای کند.
چه دوره‌هایی روی Mon Master هستند؟
تمام Diplôme national de masterها (مسترهای رسمی دانشگاهی).
بخش زیادی از دوره‌های grade de master در مدارس مهندسی/تجارت.
چه دوره‌هایی ممکن است خارج از Mon Master باشند؟
MBA، Mastère spécialisé، و بسیاری از دوره‌های خصوصی
بعضی مدرسه‌ها که هنوز وارد این سیستم نشده‌اند (اپلای فقط از سایت خودشان است).
انواع مدرک مستر (خلاصه)
نوع مدرک
سطح
رسمیت دولتی
کاربرد اصلی
Bac+5 (M1+M2) کاملا رسمی مسیر استاندارد آکادمیک/دکترا
Bac+5 رسمی اغلب در écoles de commerce/ingénieur
معمولا Bac+5 بسته به RNCP حرفه‌ای و تخصصی؛ اعتبار را باید چک کرد
معمولا Bac+5 متغیر مدیریت و بیزنس، اغلب گران و خصوصی
۲. Formation initiale، Alternance و Formation continue
۲.۱. Formation initiale (FI) – مدل کلاسیک دانشگاهی
در formation initiale مثل دانشگاه‌های معمولی درس می‌خوانید؛ بیشتر سال در دانشگاه هستید و اگر برنامه‌ی درسی‌تان استاژ (Stage) داشته باشد، بین ۱ تا ۶ ماه در سال را به‌صورت تمام‌وقت کارآموزی مرتبط با رشته‌تان کار می‌کنید.
پیدا کردن استاژ بر عهده‌ی خود دانشجو است.
باید یک قرارداد سه‌جانبه بین دانشگاه، شرکت و دانشجو امضا شود (Convention de stage).
برای استاژهای طولانی، دانشجو حقوق کارآموزی می‌گیرد (حداقل چند صد یورو در ماه).
اگر استاژ اجباری یک سال را انجام ندهید، آن سال تحصیلی برای شما ولید نمی‌شود.
۲.۲. Alternance – کار و تحصیل هم‌زمان
در alternance (که زیرمجموعه‌ی گسترده‌ی formation continue است) سال تحصیلی به شکل دوره‌های متناوب دانشگاه/شرکت می‌گذرد؛ مثلا:
۲ هفته دانشگاه / ۲ هفته شرکت
یا ۳ روز دانشگاه / ۲ روز شرکت، بسته به برنامه
قرارداد alternance مثل قرارداد کار است: باید خودتان پوزیشن پیدا کنید و قرارداد سه‌جانبه‌ی دانشگاه، کارفرما و شما امضا شود. مدت قرارداد معمولا یک سال تحصیلی است (کمتر از آن نیاز به موافقت دانشگاه دارد).
حقوق در alternance بیشتر از استاژ است و به سن بستگی دارد؛ بالای ۲۶ سال معمولا کارفرما باید حداقل پایه حقوق (حدود ۱۸۰۰ یورو بر اساس SMIC) را بدهد، برای همین شانس افراد زیر ۲۶ سال برای گرفتن قرارداد alternance بیشتر است.
نکته مهم ویزایی: اگر هنگام بستن قرارداد بیش از ۳۰ سال داشته باشید، برای بعضی انواع قرارداد alternance نیاز به شماره Pôle emploi است که معمولا به دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا داده نمی‌شود؛ بنابراین قبل از اپلای دقیق چک کنید.
اگر در مستر alternance پذیرش بگیرید اما نتوانید قرارداد پیدا کنید، اغلب (با موافقت دانشگاه) می‌توانید به‌جایش یک استاژ معمولی طولانی انجام دهید تا سال‌تان ولید شود.
۲.۳. FI یا FC؟ شهریه چه فرقی می‌کند؟
دانشگاه شما را یا در دسته‌ی Formation initiale یا Formation continue می‌پذیرد؛ این انتخاب معمولا دست دانشجو نیست.
اگر FI باشید، شهریه‌تان همان شهریه‌ی دولتی (مثلا حدود ۲۵۰ یورو در سال برای مستر) است.
اگر به‌عنوان Formation continue یا «بازگشت به تحصیل» پذیرش بگیرید، شهریه می‌تواند حدود ۴ تا ۵ هزار یورو در سال باشد.
اگر از آخرین مدرک‌تان بیشتر از ۳ سال گذشته باشد، احتمال FC شدن بیشتر است؛ بعضی دانشگاه‌ها اما اگر دانشجوی دوره زبان باشید، باز هم FI در نظر می‌گیرند. سیاست‌ها سلیقه‌ای است.
اگر شک دارید، بهتر است مسترهایی را انتخاب کنید که هردو حالت FI و FC را می‌پذیرند تا بدون پذیرش نمانید.
۲.۴. دو نوع اصلی قرارداد alternance
Contrat d'apprentissage – مناسب کسانی که ویزای دانشجویی دارند؛ قوانین کامل:
Contrat de professionnalisation – برای کسانی که ویزایی غیر از دانشجویی دارند:
در هر دو حالت، این یک شغل واقعی است: قرارداد، حقوق، مسئولیت، و نیاز به رزومه و انگیزه‌نامه‌ی خوب. صرفِ پذیرش گرفتن در مستر، تضمین قرارداد نیست؛ کارفرما باید قانع شود که تجربه و توانایی کافی دارید.
۳. چند تا انتخاب (vœux) می‌توانیم داشته باشیم؟
هر دانشجو می‌تواند حداکثر ۳۰ درخواست ثبت کند:
۱۵ vœu برای دوره‌های معمولی (hors alternance)
۱۵ vœu برای دوره‌های alternance
هر vœu مربوط به یک mention de master در یک دانشگاه است. اگر در یک مستر مثلا ۷ گرایش (parcours) وجود داشته باشد و شما برای هر ۷ تا اپلای کنید، همه با هم یک vœu حساب می‌شوند.
درخواست‌ها اولویت‌بندی اجباری ندارند؛ یعنی لازم نیست از اول بگویید کدام مستر اولویت ۱ شماست. همه‌ی آن‌ها بررسی می‌شوند و بعدا در مرحله‌ی classement خودتان ترتیب ترجیح را مشخص می‌کنید.
۴. مدارک موردنیاز در Mon Master
۴.۱. مدارک کلی (برای همه‌ی مسترها مشترک)
بعد از ساخت compte Mon Master و پر کردن Informations personnelles باید یک سری مدارک کلی را فقط یک‌بار در پروفایل‌تان آپلود کنید؛ این مدارک برای همه‌ی درخواست‌ها مشترک است:
CV
مدرک Bac / دیپلم
Cursus post-baccalauréat (لیست دوره‌های بعد از دبیرستان)
Relevés de notes (ریز نمرات تمام سال‌ها)
Stages (کارآموزی‌ها)
Expériences professionnelles (سوابق شغلی)
Sportif de haut niveau (اگر ورزشکار حرفه‌ای هستید)
Artiste confirmé (اگر هنرمند حرفه‌ای هستید)
وضعیت handicap، بورسیه‌ها، و… (در صورت وجود)
این بخش باعث می‌شود که یک CV برای همه‌ی برنامه‌ها ارسال شود؛ پس باید CV شما طوری نوشته شود که با تمام مسترهای هدف‌تان تناقض نداشته باشد.
۴.۲. مدارک اختصاصی هر رشته
برای هر mention de master در قسمت «Pièces complémentaires» ممکن است یکی یا چند تا از موارد زیر را بخواهند:
Lettre de motivation اختصاصی همان مستر
Avis de poursuite d'études یا توصیه‌نامه استاد
گواهی تجربه حرفه‌ای مرتبط (stage/کار)
گواهی زبان فرانسه (TCF/DELF/DALF/…)
گواهی زبان انگلیسی (IELTS/TOEFL/Duolingo…)
Projet de recherche یا pré-projet de mémoire
Résumé des travaux de recherche en Licence
Autre pièce utile à votre candidature (پورتفولیو، گواهی دوره‌ها، جوایز، …)
۴.۳. بخش «Mes engagements»
در بعضی مسترها بخشی به نام mes engagements هست که به کارهای داوطلبانه و فعالیت‌های اجتماعی شما مربوط می‌شود (کانون‌ها، انجمن‌ها، NGO، فعالیت دانشجویی و…).
این بخش می‌تواند مهارت‌های نرم شما (کار تیمی، مسئولیت‌پذیری، مدیریت پروژه) را نشان بدهد؛ اگر فعالیت جدی دارید حتما مستندش کنید.
۵. معدل، ریزنمرات و معادل‌سازی
دانشگاه‌ها معمولاً ساختار کلی نمرات را می‌بینند، نه یک ترم جداگانه؛ اما ریزنمرات سال/ترم آخر هم برایشان مهم است چون وضعیت فعلی شما را نشان می‌دهد.
اگر سال‌های قبل قوی بودید و یک ترم آخر ضعیف داشته‌اید، آن یک ترم همه چیز را خراب نمی‌کند؛ در انگیزه‌نامه دلیلش را توضیح دهید.
اگر سال‌های قبل ضعیف بودید و امسال پیشرفت قابل توجهی داشته‌اید، این یک سیگنال مثبت است؛ حتما در انگیزه‌نامه روی آن تأکید کنید.
درباره‌ی معادل‌سازی مدرک (équivalence) قضیه پیچیده است و کاملاً به رشته و دانشگاه بستگی دارد:
در رشته‌هایی مثل روان‌شناسی، معماری و… خیلی اوقات معادل‌سازی رسمی درخواست می‌شود.
در خیلی از رشته‌های دیگر اصلاً لازم نیست.
بهترین کار این است که اگر شک دارید، مستقیماً به دانشکده ایمیل بزنید و بپرسید.
اگر لازم شد، معمولاً از طریق سایت ENIC-NARIC France باید اقدام کنید؛ پروسه‌اش چند ماه طول می‌کشد.
۶. انگیزه‌نامه، CV و توصیه‌نامه
۶.۱. انگیزه‌نامه در Mon Master
برای هر parcours صفحه‌ی رسمی‌اش را دقیق بخوانید؛ معمولاً بخشی به نام Objectifs و بخشی برای مهارت‌ها/پیش‌نیازها دارد. از همین‌جا کلمات کلیدی و مهارت‌هایی را که باید در انگیزه‌نامه بگویید استخراج کنید.
به‌جای نوشتن یک متن کلی برای همه، هسته‌ی مشترک را نگه دارید و برای هر parcours چند پاراگراف را براساس هدف و مهارت‌های خاصش تنظیم کنید.
مراقب باشید انگیزه‌نامه‌های زیرمجموعه‌ی یک mention با هم تناقض نداشته باشند (مثلاً در یکی بگویید عاشق پژوهش بنیادی هستید و در یکی دیگر بگویید فقط به کار در صنعت علاقه‌مندید).
مثال: اگر علاقه‌ی اصلی شما «نوآوری در صنعت غذا با میکروارگانیسم‌ها» است، می‌توانید برای مستر میکروبیولوژی، تعامل گیاه–میکروارگانیسم و علوم تخمیر، هر بار توضیح دهید این برنامه چطور همان هدف را تغذیه می‌کند.
۶.۲. CV حرفه‌ای
چند توصیه از نگاه فرانسوی‌ها برای CV (چه برای مستر، چه برای کار و استاژ):
در ۹۰٪ مواقع یک صفحه کافی است.
اگر عکس می‌گذارید: پس‌زمینه ساده و خنثی، آرایش خیلی ملایم، هیچ رنگ قرمز تند (در پس‌زمینه یا آرایش) نباشد.
از رنگ‌های روشن و ملایم در کادرها استفاده کنید، نه رنگ‌های تیره و جیغ.
در بخش تحصیلات، فقط تیتر وار بنویسید چه دوره‌ای، کجا، چه سالی؛ مهارت‌های عملی را در بخش تجربه کاری/کارآموزی توضیح دهید.
در بخش Centres d'intérêt واقعا چیزهایی را بنویسید که انجام می‌دهید (نه لیست کلیشه‌ای مثل «مطالعه، موسیقی، سفر» اگر در عمل نمی‌کنید).
رزومه باید شفاف، خوانا و خلاصه باشد؛ تصور کنید صدمین رزومه‌ای است که کمیته می‌خواند.
برای طراحی CV می‌توانید از قالب‌های آماده‌ی سایت استفاده کنید (فقط حواستان باشد خیلی شلوغ و رنگی نشود).
۶.۳. توصیه‌نامه (Lettre de recommandation)
توصیه‌نامه معمولاً روی یک برگه ساده (بدون سربرگ رسمی) نوشته می‌شود؛ مهم این است که استاد حتما ایمیل آکادمیک خود را زیر نامه بنویسد و اشاره کند شما را از کجا و چگونه می‌شناسد.
در حال حاضر در Mon Master بیشتر به صورت «آپلود فایل» است، نه ارسال مستقیم لینک برای استاد.
از اساتید ایران یا فرانسه می‌توانید بخواهید یک نامه‌ی کلی به فرانسوی/انگلیسی برایتان بنویسند و همان را برای چند مستر استفاده کنید.
روی سربرگ بودن الزامی نیست، اما ایمیل دانشگاهی بسیار مهم است.
۷. تقویم و مراحل زمانی Mon Master
تاریخ دقیق هر سال در سایت رسمی Mon Master و اینفوگرافی وزارت آموزش عالی می‌آید، اما الگو تقریبا این است:
اوایل فوریه: انتشار لیست همه‌ی مسترهایی که از سپتامبر شروع می‌شوند.
حدود اواخر فوریه تا اواخر مارس: ثبت درخواست‌ها (Dépôt des candidatures) – ساخت حساب، انتخاب مسترها و آپلود مدارک.
اواخر مارس تا حدود خرداد: بررسی پرونده‌ها توسط دانشگاه‌ها.
اوایل تا اواسط ژوئن: Phase principale d'admission – جواب‌ها (قبولی/رد/لیست انتظار) می‌آیند و شما باید در چند روز پاسخ بدهید.
اواخر ژوئن تا اواسط ژوئیه: Phase complémentaire – فاز تکمیلی و تکمیل ظرفیت.
۸. جواب پذیرش، لیست انتظار و مدیریت vœux
وقتی جواب‌ها می‌آید، مقابل هر مستر یکی از وضعیت‌ها را می‌بینید: قبول، رد، در لیست انتظار. در فاز اصلی، معمولا مهلت شما برای هر تصمیم چند روز است (و هرچه جلوتر می‌رویم، کوتاه‌تر می‌شود).
برای هر پیشنهاد می‌توانید سه کار انجام دهید:
Refuser: رد می‌کنید؛ جای شما به نفر بعدی می‌رسد.
Acceptation provisoire: پذیرش را موقتا قبول می‌کنید و همچنان می‌توانید در لیست انتظار گزینه‌های دیگر بمانید.
Acceptation définitive: پذیرش را قطعی می‌کنید؛ بقیه‌ی درخواست‌ها (قبولی‌ها و لیست انتظارها) حذف می‌شود.
برای مسترهای عادی فقط می‌توانید یک پذیرش (موقت یا قطعی) را هم‌زمان نگه دارید؛ برای alternance گاهی اجازه دارند چند پذیرش موقت هم‌زمان نگه دارند چون پیدا کردن قرارداد طول می‌کشد.
۸.۱. وضعیت‌های ممکن قبل از فاز تکمیلی
وقتی فاز اصلی رو به پایان است، سبد انتخاب شما یکی از این حالت‌ها را دارد:
هیچ قبولی و هیچ لیست انتظاری ندارید.
فقط لیست انتظار دارید.
یک پذیرش موقت + چند لیست انتظار دارید.
در هر سه حالت می‌توانید وارد فاز تکمیلی شوید (بخش بعدی).
۹. فاز تکمیلی و رتبه‌بندی انتخاب‌ها
۹.۱. Phase complémentaire
فاز تکمیلی معمولا از حدود ۱۷ ژوئن تا ۱۷ ژوئیه است. در این فاز:
می‌توانید تا ۲۰ درخواست جدید ثبت کنید (۱۰ classic + ۱۰ alternance) برای رشته‌هایی که هنوز ظرفیت دارند.
نمی‌توانید دوباره برای رشته‌ای که قبلاً «ریجکت قطعی» شده‌اید درخواست بدهید، مگر اگر رد شدن به دلیل پرونده‌ی ناقص بوده باشد.
رشته‌هایی که در فاز اصلی تکمیل نشده‌اند، این‌جا دوباره ظاهر می‌شوند اما انتخاب‌ها محدودتر است.
۹.۲. Classement des vœux – دقیقا باید چه کار کنیم؟
بین ۱۷ تا ۲۳ ژوئن (تقریبی)، صفحه‌ای در اکانت شما فعال می‌شود به نام Classement. خیلی‌ها در همین مرحله گیج می‌شوند.
روند کار معمولاً این‌طور است:
به بخش Candidatures > Classement بروید.
کنار هر رشته، روی دکمه‌ی «classer et conserver» کلیک کنید؛ با این کار آن رشته به لیست مرتب‌شده‌ی بالا اضافه می‌شود.
این کار را به ترتیب اولویت واقعی خودتان انجام دهید؛ یعنی اول، محبوب‌ترین رشته و به همین ترتیب تا آخر.
وقتی همه را چیدید، حتما دکمه‌ی «Enregistrer mes classements» را بزنید؛ تا این را نزنید، سیستم رتبه‌بندی شما را ذخیره نمی‌کند.
بعد از این مرحله، اولین نتیجه‌ی مثبت که براساس این لیست به شما برسد، به‌طور خودکار به‌عنوان پذیرش قطعی شما در نظر گرفته می‌شود و بقیه‌ی گزینه‌ها (و هر پذیرش موقت قبلی) حذف می‌شوند.
۱۰. مصاحبه در Mon Master
در صفحه‌ی هر مستر معمولا نوشته شده که بررسی پرونده چگونه است:
Dossier – فقط پرونده بررسی می‌شود، مصاحبه ندارد.
Dossier et entretien – پرونده + مصاحبه (معمولا آنلاین).
در مسترهای alternance مصاحبه خیلی رایج‌تر است، چون دانشگاه می‌خواهد ببیند آیا به‌لحاظ حرفه‌ای هم آماده‌اید و شانستان برای پیدا کردن قرارداد چقدر است.
۱۰.۱. مثال‌هایی از سؤال‌های مصاحبه مستر/alternance
معرفی خودتان، توضیح مسیر تحصیلی و شغلی، چرا این رشته و چرا این دانشگاه؟
پروژه‌ی کاری‌تان چیست و بعد از فارغ‌التحصیلی کجا می‌خواهید کار کنید؟
برای alternance: آیا تاکنون شرکتی پیدا کرده‌اید؟ اگر نه، برنامه‌تان برای پیدا کردن قرارداد چیست؟
اولویت‌تان alternance است یا formation initiale؟
گاهی سؤال‌های تخصصی ساده: مثلا «امگا۳ چیست؟»، «آنزیم چیست؟» یا یک سؤال رقت‌سازی؛ حتما مفاهیم پایه‌ی رشته‌تان را مرور کنید.
در بعضی موارد سؤال‌های شخصی‌تر مثل «چرا یک دختر جوان که در ایران کار دارد باید بیاید فرانسه؟ بعد از تحصیل برمی‌گردی یا می‌مانی؟» که بهتر است خنثی و منطقی پاسخ دهید.
یک توصیه‌ی ساده: قبل از مصاحبه انگیزه‌نامه و رزومه‌تان را چند بار با صدای بلند مرور کنید و چند کلمه‌ی کلیدی تخصصی رشته‌تان را به فرانسوی تکرار کنید؛ یک برگه و خودکار کنار دست‌تان باشد اگر لازم شد چیزی را روی کاغذ حساب کنید.
۱۱. جمع‌بندی و یک استراتژی ساده
پروسه‌ی Mon Master خطی و ماشینی نیست؛ هر پرونده ترکیبی از نقاط قوت و ضعف است. هدف شما این است که طوری بازی کنید که کمیته‌ی پذیرش بهانه‌ی کافی برای قبول کردن‌تان داشته باشد، حتی اگر دلایلی برای رد کردن هم وجود دارد.
از الان لیستی از مسترهای هدف (FI و alternance) درست کنید و ببینید کدام‌ها در کنار هم منطقی هستند.
مدارک کلی را زودتر آماده کنید: CV یک‌صفحه‌ای تمیز، ریزنمرات کامل، ترجمه‌ها، توصیه‌نامه‌ها.
برای هر مستر حداقل یک پاراگراف انگیزه‌نامه‌ی کاملا اختصاصی بنویسید که به صفحه‌ی Objectifs همان مستر وصل شود.
اگر به alternance فکر می‌کنید، از همان زمان اپلای در سایت‌های کاری حساب بسازید و رزومه‌ی «شغلی» هم آماده کنید؛ پذیرش دانشگاه بدون قرارداد، شغل نیست.
در طول Phase principale و complémentaire، هر روز (یا حداقل یک روز در میان) اکانت‌تان را چک کنید تا مهلت تصمیم‌گیری را از دست ندهید.