روش‌های اپلای به فرانسه
اپلای مستقیم، Campus France و آشنایی با سیستم تحصیلی فرانسه
۱. اپلای مستقیم
در اپلای مستقیم، شبیه بسیاری از کشورها عمل می‌کنید: وارد سایت دانشگاه می‌شوید، رشته‌ی مورد نظر را پیدا می‌کنید، شرایط پذیرش (Prerequisites) را می‌خوانید و از طریق سامانه‌ی خود دانشگاه مدارک را تا ددلاین مشخص‌شده بارگذاری می‌کنید.
این روش معمولاً برای یکی از حالت‌های زیر استفاده می‌شود:
بعضی دانشگاه‌ها و گرند اکول‌های خصوصی (Business School، Engineering School و …).
بخش زیادی از برنامه‌های انگلیسی‌زبان، مخصوصاً مسترهای تخصصی.
برنامه‌هایی که در صفحه‌ی پذیرششان صراحتاً نوشته شده فقط از طریق پورتال خود دانشگاه ثبت‌نام کنید.
بعضی دانشگاه‌ها که خارج از سامانه دانشجو می‌گیرند (مثلاً برای بعضی دکتراها).
حتی اگر اپلای شما مستقیم باشد، برای گرفتن ویزا ممکن است باز هم نیاز باشد یک حساب در بسازید تا پرونده‌ی شما برای سفارت قابل مشاهده باشد؛ این موضوع را همیشه در سایت دانشگاه و سایت Campus France کشور خودتان چک کنید.
۲. اپلای از طریق Campus France (Études en France)
برای اکثر دانشگاه‌های دولتی فرانسه و برای دانشجویانی که در کشورهایی مثل ایران زندگی می‌کنند، مسیر اصلی اپلای از طریق سامانه زیر نظر است. این سامانه عملاً همه‌ی مراحل پذیرش تا مرحله‌ی درخواست ویزا را یک‌جا مدیریت می‌کند.
روند کلی کار به شکل زیر است:
ساخت حساب کاربری در پلتفرم Études en France و تکمیل اطلاعات فردی.
آپلود مدارک ترجمه‌شده (دیپلم، ریزنمرات، مدرک زبان، رزومه، توصیه‌نامه و …).
انتخاب رشته‌ها و دانشگاه‌های مد نظر (معمولاً می‌توانید برای چندین رشته و دانشگاه هم‌زمان اقدام کنید).
پرداخت هزینه بررسی پرونده (فیس Campus France) که مبلغ آن برای هر کشور جداگانه تعیین می‌شود و معمولاً به صورت پرداخت بانکی انجام می‌گیرد؛ مبلغ دقیق را باید در سایت Campus France کشور خودتان چک کنید.
بررسی اولیه‌ی مدارک و در اغلب کشورها یک مصاحبه/اینترویو آموزشی با مشاور Campus France (بعضی کشورها بدون مصاحبه‌اند).
ارسال پرونده‌ی تاییدشده‌ی شما به دانشگاه‌ها از طریق خود سامانه.
دریافت جواب دانشگاه‌ها و تأیید نهایی انتخابتان داخل همان پلتفرم.
بعد از پذیرش، همین حساب Études en France برای مرحله‌ی بعدی یعنی درخواست ویزای دانشجویی استفاده می‌شود.
تقویم دقیق (باز شدن سامانه، ددلاین‌ها و …) هر سال توسط Campus France کشورها اعلام می‌شود، اما معمولاً برای ورودی سپتامبر، ثبت‌نام از حدود اکتبر شروع شده و تا اواخر زمستان ادامه دارد؛ حتماً تاریخ‌های همان سال را از سایت Campus France ایران و سایت دانشگاه چک کنید.
۳. جست‌وجوی رشته و دانشگاه
برای پیدا کردن رشته می‌توانید از کاتالوگ‌های Campus France و همچنین مستقیماً از وب‌سایت دانشگاه‌ها استفاده کنید. روی سایت Campus France می‌توانید براساس مقطع، زبان تدریس، شهر و حوزه‌ی علمی جست‌وجو کنید، اما همیشه اطلاعات حساس مثل شهریه، ریکوایرمنت زبان، حداقل معدل و ددلاین‌ها را از سایت خود دانشگاه نهایی کنید؛ چون کاتالوگ‌ها ممکن است به‌روز نباشند.
نکته مهم این است که در صفحه‌ی هر برنامه حتماً بخش یا را بخوانید تا مشخص شود:
اپلای باید فقط از طریق Études en France انجام شود،
یا اپلای مستقیم روی پورتال خود دانشگاه است،
یا هر دو روش قابل قبول‌اند (که در این صورت معمولاً برای ویزا باز هم نیاز به حساب EEF خواهید داشت).
۴. سیستم تحصیلی فرانسه و معادل‌سازی با ایران
سیستم دانشگاهی فرانسه «LMD» نام دارد و روی سه مقطع اصلی سوار است:
بعد از پایان دبیرستان، دانش‌آموزان مدرک می‌گیرند که معادل دیپلم ایران (به‌علاوه پیش‌دانشگاهی قدیم) است.
هر سال تحصیل در دانشگاه، یک «سال بعد از Bac» حساب می‌شود و با عبارت و … نشان داده می‌شود.
مقطع سه‌ساله است و معمولاً به صورت (سال اول، دوم و سوم لیسانس) نوشته می‌شود؛ در پایان L3 سطح شما است.
مقطع دو سال طول می‌کشد و به صورت (سال اول و دوم مستر) است؛ در پایان M2 سطح شما خواهد بود.
بعد از مستر، می‌توانید وارد شوید که معمولاً سه سال طول می‌کشد و مجموعاً شما را به سطح می‌رساند.
در عمل، ممکن است اسم مدرکی که می‌گیرید الزاماً «Licence» یا «Master» نباشد؛ بسته به رشته و نوع مرکز آموزشی ممکن است اسم‌هایی مثل و … ببینید، ولی از نظر سطح علمی و ارزشی معادل همان لیسانس یا مستر هستند (در جدول‌های رسمی وزارت علوم فرانسه هم همین‌طور طبقه‌بندی می‌شوند).
۵. از چه سالی می‌تونم برای فرانسه اپلای کنم؟
نکته‌ی مهم در فرانسه این است که به‌طور کلی فقط برای «مقطع» اپلای نمی‌کنید، بلکه می‌توانید برای سال مشخصی از یک مقطع هم اقدام کنید. یعنی لزوماً مجبور نیستید از سال اول لیسانس یا سال اول مستر شروع کنید.
مثال‌ها (با فرض این که دانشگاه با سوابق تحصیلی شما قانع شود):
اگر یک سال در ایران لیسانس خوانده‌اید، عملاً سطح شما حدود است و بعضی دانشگاه‌ها ممکن است شما را برای (سال دوم لیسانس) بپذیرند.
اگر لیسانس چهارساله‌ی ایران را کامل گرفته‌اید، چهار سال بعد از دبیرستان درس خوانده‌اید؛ یعنی از نظر تعداد سال، به سطح نزدیک هستید. در عمل معمولاً برای (مستر سال اول، معادل bac+4 در شروع، bac+5 در پایان) اپلای می‌شود. بعضی دانشگاه‌ها، اگر واحدها و رزومه‌ی شما کاملاً با برنامه‌ی مورد نظر هم‌پوشانی داشته باشد، حتی ممکن است مستقیم برای (سال دوم مستر) پذیرش بدهند؛ ولی این موضوع به تصمیم خود دانشگاه بستگی دارد و قطعی نیست.
برای سال سوم لیسانس (L3) یا سال دوم مستر (M2) معمولاً باید نشان دهید که واحدهای سال‌های قبل را در دانشگاه دیگری گذرانده‌اید و از نظر علمی در همان سطح هستید؛ به همین خاطر خواندن دقیق Prerequisiteها در وب‌سایت دانشگاه بسیار مهم است.
خلاصه: مهم‌ترین چیز برای دانشگاه‌های فرانسوی، تعداد سال‌های تحصیل بعد از Bac و محتوای درسی گذرانده‌شده است، نه صرفاً این که مدرک شما چه اسمی دارد.
۶. ترم‌های ورودی (سپتامبر و ژانویه)
در دانشگاه‌های
دولتی
فرانسه، تقریباً تمام برنامه‌های لیسانس و بخش زیادی از مسترها فقط یک بار در سال دانشجو می‌گیرند؛ یعنی ورودی پاییز / سپتامبر برای این برنامه‌ها ترم ژانویه یا فوریه وجود ندارد و اگر ددلاین را از دست بدهید معمولاً باید یک سال منتظر بمانید.
در مقابل، بعضی مدارس خصوصی (خصوصاً بیزنس‌اسکول‌ها و برنامه‌های مدیریتی یا IT) ممکن است ورودی ژانویه یا هم داشته باشند، اما تعداد دانشگاه‌ها و رشته‌ها در این ترم محدود است و بیشتر در خود سایت دانشگاه‌ها اعلام می‌شود.
بنابراین اگر هدف شما دانشگاه دولتی است، برنامه‌ریزی را بر اساس ورودی سپتامبر و تقویم Études en France انجام دهید.
۷. به‌صورت خلاصه: شهریه‌ی دانشگاه در فرانسه
در دانشگاه‌های بخش زیادی از هزینه‌ی واقعی تحصیل توسط دولت فرانسه پرداخت می‌شود؛ به همین خاطر شهریه‌ی رسمی برای دانشجویان اروپایی در حدود ۱۷۸ یورو در سال برای Licence و ۲۵۴ یورو برای Master است، و برای بسیاری از دانشجویان غیراروپایی شهریه‌های متفاوت (گاهی معافیت، گاهی حدود ۳٬۰۰۰ تا ۴٬۰۰۰ یورو در سال) اعمال می‌شود.
در مقابل، شهریه در دانشگاه‌ها و مدارس خصوصی می‌تواند از چند هزار تا بالای ۱۰٬۰۰۰ یورو در سال باشد؛ همیشه مبلغ دقیق، امکان بورسیه و معافیت را روی سایت همان دانشگاه بررسی کنید.
علاوه بر شهریه، همه‌ی دانشجوها باید سالانه مبلغ (Contribution Vie Étudiante et de Campus) را هم بپردازند که حدود ۱۰۵ یورو در سال است و قبل از نهایی‌کردن ثبت‌نام دانشگاه پرداخت می‌شود.